İplik sıklığı ile kumaş gramajı aynı bilgiyi mi verir?

Bir kumaş için yüksek iplik sıklığı, diğeri için yüksek gramaj verildiğinde aynı ölçünün iki farklı anlatımı yapılmıyor olabilir. İplik sıklığı belirli bir uzunluktaki iplik sayısını, gramaj ise belirli bir alandaki kütleyi anlatır. Birinin artmasıyla diğerinin aynı oranda artacağını varsaymak doğru değildir. İpliklerin kalınlığı ve yapı da hesaba katılır.

Temsili görsel: Kumaş numuneleri; dokuma sıklığı, yüzey ve birim alan ağırlığı kavramlarına eşlik eden temsili görsel. Sayısal gramaj bilgisi gösterilmez. Kaynak: CSIRO ScienceImage 1853 Fabric Swatches.jpg; üretici: Textile and Fibre Technology, CSIRO; lisans: CC BY 3.0. Atıf bildirimi: CSIRO. Kaynak bildirimi: http://www.scienceimage.csiro.au/image/1853.

Sayım hangi yönde yapılıyor?

Dokuma kumaşın çözgü ve atkı sistemleri ayrı sayılabilir. CottonWorks sözlüğü kumaş yapısını, bir inç veya santimetredeki çözgü ve atkı sayıları üzerinden tarif eder. Bu nedenle yalnızca sıklık 40 denmesi eksik olabilir. Hangi yönün, hangi uzunluk biriminin ve hangi sayımın kastedildiği bilinmelidir.

Varsayımsal bir kumaşta santimetrede 30 çözgü ve 20 atkı ipliği bulunsun. Bu değerler iki doğrultudaki düzeni ayrı gösterir. Başka bir kumaşta 25 ve 25 olması, iki yapının bütün özelliklerinin aynı olduğu anlamına gelmez. Sayıları tek toplamda birleştirmek, yönler arasındaki farkı gizleyebilir.

İnç başına verilen değerle santimetre başına verilen değeri aynı birimdeymiş gibi karşılaştırmak da hatalıdır. Örnekteki sayılar gerçek bir ürünün teknik verisi değildir. Amaç, iplik sayısının mutlaka sayım yönü ve uzunluk birimiyle birlikte okunması gerektiğini göstermektir.

Gramaj alan başına kütledir

Kumaş gramajı günlük kullanımda çoğunlukla metrekare başına gramla ifade edilir. INDA sözlüğündeki alan ağırlığı tanımı da birim alanın kütlesini bu tür birimlerle açıklar. Bu, kumaş parçasının toplam gramı değildir. Parçanın alanı değiştiğinde aynı gramajlı kumaşın toplam kütlesi değişir.

Varsayımsal bir kumaşın gramajı 200 gram/metrekare olsun. Yarım metrekarelik parçasının kütlesi, aynı koşullarda 100 gramdır. Bir metrekarelik parçası ise 200 gram olur. Gramaj aynı kalırken toplam kütle iki katına çıkmıştır; değişen kumaş miktarıdır.

En bilgisi neden önemlidir?

Bir metre uzunluğundaki kumaşın eni 1,5 metre olsun. Alanı 1,5 metrekaredir. Gramajı 200 gram/metrekare ise bu parça 300 gram gelir. Metre başına kütle ile metrekare başına kütleyi aynı değer saymak, en bilgisini hesaptan çıkarır. Özellikle farklı enlerdeki kumaşlar karşılaştırılırken bu ayrım gerekir.

Aynı örnekte eni 1 metre olan parçanın bir metrelik uzunluğu yalnızca 1 metrekare alan oluşturur. Kütlesi 200 gramdır. İki parçanın uzunluğu aynı, gramajı aynı; toplam kütlesi farklıdır. Bu fark, kumaşlardan birinin farklı liften yapılmış olduğuna kanıt değildir.

Sayım neden kütleyi tek başına vermez?

Varsayımsal iki yapı aynı sayıda iplik içersin. Birinde iplikler daha kalın, diğerinde daha ince olsun. İplik sayıları aynı kalırken kullanılan malzeme miktarı farklı olabilir. Ayrıca ipliklerin kumaş içinde izlediği yol da önem taşır. Bu nedenle yalnızca sıklık değerinden gramajı doğrudan çıkarmak için yeterli bilgi bulunmaz.

Gramajın yüksek olması da belirli bir kullanıma otomatik uygunluk vermez. Yapı, lif, yüzey bitişi ve amaçlanan görev ayrıca değerlendirilir. İnce bir perdeyle taşıma çantası aynı ihtiyaca cevap vermez; alan başına kütlelerini tek bir kalite sırası gibi okumak tasarım amacını dışarıda bırakır.

Teknik bilgiyi ayrı satırlarda tutmak

Bir karşılaştırma notunda çözgü sıklığı, atkı sıklığı, sayım birimi, gramaj ve en ayrı yazılabilir. Toplam parça kütlesi varsa alanı da belirtilir. Böylece iplik düzeniyle kullanılan kumaş miktarı birbirine karışmaz. Hangi değerin gerçekten ölçüldüğü, hangisinin hesaplandığı da görünür olur.

Bu iki ölçünün faydası kumaşa tek kelimelik üstünlük vermek değildir. Birinin iplik düzenini, diğerinin alan başına malzeme miktarını tarif ettiğini anlamaktır. Aynı sayının farklı birimler altında aynı anlamı taşımaması, tekstil etiketlerini ve teknik açıklamaları daha doğru okumayı sağlar.